Drie wandelroutes starten bij Het Broeker Huis. Een dorpsrondje van een halfuur langs alle houten huizen en het Havenrak — kinderwagenvriendelijk. Een polderwandeling van anderhalf uur over dijkjes en door weilanden. Of de Waterland-route: drie uur, naar Zuiderwoude en terug via het Broeker Pad.

Een van de mooiste rondjes van Noord-Holland begint en eindigt in Broek — via Zuiderwoude, Ransdorp of gewoon op gevoel. Langs slootjes, schapen, molens en stilte. Begin bij fietsknooppunt 1, midden in het dorp. En neem een regenjack mee, want dit is Waterland.

Broek in Waterland is het mooist vanaf het water. Stap aan boord van De Neeltje — onze eigen boot, max acht personen — met schipper Peter die vertelt of zwijgt, afhankelijk van het gezelschap. Geen rondvaart met koptelefoon. Geen audiogids. Gewoon het water, de wind, en een schipper die weet wanneer hij moet zwijgen.

Het mooiste aan Broek in Waterland is dat er niks hoeft. Bankje bij het Havenrak. Koffietje erbij. Kijken hoe de eenden het water delen met de lucht. Geen programma. Geen route. Geen "moet je gezien hebben". Gewoon zitten. Ademen. En langzaam begrijpen waarom de Broekers hier nooit meer weg willen.

Het oudste gebouw van het dorp, herbouwd op de fundamenten van de kerk die de Spanjaarden in 1573 in brand staken. Binnen: een beschilderd plafond, een orgel dat nog klinkt, en de grafsteen van Neeltje Pater — koopvrouw, VOC-aandeelhouder. In 1775 schonk ze Het Broeker Huis aan de kerk, onder voorwaarde dat het "nimmer anders dan ten algemene nutte van de burgers" gebruikt mag worden.

Op 15 oktober 1811 reed Napoleon Broek binnen, over straten bezaaid met bloemen. Hij deed zijn schoenen uit bij de deur — uit respect voor de legendarische schoonmaakwoede van de Broekers — en brandde vervolgens zijn vingers aan een gloeiende deksel. Het dorp maakte indruk op keizers, maar bleef zichzelf.

Ooit twintig meter diep en groot genoeg voor VOC-schepen. Nu het stille hart van het dorp, omringd door grijze houten gevels en bankjes waar je kunt zitten zonder reden. Hier begint en eindigt alles in Broek.

In de Gouden Eeuw was Broek een van de rijkste dorpen van Holland. Meer dan tachtig Rijksmonumenten staan nog overeind — met originele "doods-deuren" die alleen opengaan voor bruiloften en begrafenissen. De Historische Vereniging geeft rondleidingen.

Het Havenrak, de Sint-Nicolaaskerk, het huis waar Napoleon zijn schoenen uittrok en de houten gevels van het dorp. Alles op loopafstand.

Parkeren doe je op het Nieuwland, vijf minuten lopen van Het Broeker Huis. Met de auto, de bus of de fiets vanuit Amsterdam: hoe je hier komt staat op één pagina.

Start bij fietsknooppunt 1, rijd de polder in, of stap aan boord van De Neeltje. Waar je begint en wat er te zien is, lees je hier.

Zestien minuten met de bus vanaf Amsterdam Centraal of Station Noord (lijn 110, 111, 112, 273, 314, 315 of 316 — elke acht minuten vertrekt er wel eentje), een kwartier met de auto. Op de fiets zo'n halfuur.

Het Broeker Huis heeft een B&B aan de binnenplaats. Slapen in het hart van het dorp.

Restaurant Het Broeker Huis is open van woensdag tot en met zondag. Koffie, lunch en diner — reserveer of wip aan. Er is altijd plek voor eentje meer.

Parkeren kan gratis op de parkeerplaats op het Nieuwland. Je wandelt vanuit daar zo het dorp in. Rijd niet verder het dorp in: na een onvruchtbaar zoekend rondje, sta je 10 minuten later weer bij af.

Drie routes vanaf Het Broeker Huis: een dorpsrondje (30 min), een polderwandeling (1,5 uur ) en de Waterlandroute (3 uur ).